چنان که جزیره قشم را به صورت نهنگی در نظر بگیریم که رو به دریای عمان دارد، بر باله پشتی آن، بندر کوچکی استقرار دارد، که علی رغم ارزش های موجود در آن، هنوز تا میزان زیادی ناشناخته مانده است. کمبود منابع، اسناد و تحقیقات علمی ابهامات زیادی را در مورد این بندر که لافت نام دارد، ایجاد نموده است. این بندر با سلف آن، لافت کهنه، که روزی چنان معتبر بوده که جزیره قشم نام خود را از آنها می گرفته است، برای مدتهای طولانی است که در گمنامی کامل قرار دارند. یکی از دلایل این مسئله حضور پر دامنه استعمار طی قرون متمادی در خلیج فارس و سیطره آنها بر جزایر و بنادر جنوب است که موجب انقطاع اطلاعات تاریخی در مورد این مناطق، در حافظه جامعه علمی و مردم کشورمان شده است. تسلط ظالمانه و پی در پی پرتغالی ها، هلندی ها، فرانسوی ها و قبایل اعراب و به ویژه استیلای پر دامنه انگلیسی ها، قطع ارتباط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جزیره قشم با پیکره اصلی سرزمین ایران را به دنبال داشته است. در مورد بندرلافت، ماجرای فوق به دلیل انزوای جغرافیای آن، حالتی مضاعف دارد. از هنگامی که مرکز ثقل مناسبات تجاری و حمل و نقل دریایی، در سده های پیشین، از این بندر به شهر قشم انتقال یافت، لافت نیز در گمنامی فرو رفت. در این مختصر تلاش بر آن است که بر پایه منابع و اسناد و شواهد تاریخی، تا حد ممکن گذشته این بندر مورد بررسی قرا میگیرد تا در این رهگذز بخشی از ارزشهای مجموعه مذکور روشن شود.

vnbcgv 300x191 - بندر لافت سرزمین بادگیرهای سر بفلک کشیده laft Village Qeshm

درباره بندر لافت

  • روستای لافت در یکی از تماشایی ترین جزایر ایران قرار دارد که جاذبه های طبیعی و تاریخی بسیاری را به نمایش گذاشته است.
  • این روستا یکی از قدیمی ترین روستاهای ایران است که در کرانه های خلیج فارس قرار دارد.
  • ویژگی های خاص فرهنگی، طبیعی و تاریخی، این روستا را از سایر نمونه های دیگر در ایران متمایز کرده است.
  • استفاده از معماری کویری و به کارگیری بادگیر در یک جزیره یکی از ویژگی هایی است که می تواند شما را به لافت بکشاند.
  • این روستا یکی از مکان هایی است که امکان بازدید از جنگل های حرا و چاههای تلا در آن وجود دارد.
Laft Village qeshm island qeshm tours goqeshm 300x200 - بندر لافت سرزمین بادگیرهای سر بفلک کشیده laft Village Qeshm

آشنایی با بندر لافت

بندر لافت در بزرگترین جزیره این مجموعه، یعنی جزیره قشم واقع است. این بندر تقریبا در نقطه میانی ساحل شمالی جزیره قرار دارد و فاصله آن تا مرکر شهرستان، شهر قشم، حدود 60 کیلومتر است. در حالی که دماغه لافت  که در 7 کیلوتری بندر لافت واقع است، با بندر پل در ساحل زمینی اصلی تنها 2 کیلومتر فاصله دارد.

در گذشته های دور به اتکا موقعیت جغرافیایی ویژه خود و نیز به کمک صنایع لنچ سازی و ناوگان دریایی و دریانوردان زبده اش، ارتباط گسترده ای با جهان شناحته شده دور و نزدیک داشته است. شیوه معیشت غالب در این بندر حمل و نقل دریایی و لنچ سازی می باشد.

ورود به این روستا به معنای حضور در دنیایی متفاوت است که با جاذبه های طبیعی و تاریخی مختلف به استقبال شما می آید و لحظاتی خوش را برای تان به ارمغان می آورد.

dvfcb 300x141 - بندر لافت سرزمین بادگیرهای سر بفلک کشیده laft Village Qeshm

 جاذبه هایی که در لافت چشم انتظار حضور سبزتان هستند

جلوه های تماشایی این روستا یکی دو تا نیستند و هر یک تصویری تازه را به قاب چشمان شما هدیه می کنند:

1- معماری روستا | خودنمایی بادگیرها

به کارگیری بادگیرهای فراوان در ساخت خانه ها، یکی از ویژگی های مهم لافت است که چشم هر بیننده ای را به خود خیره می کند و باعث شده  تا این روستا به بندر بادگیرها مشهور شود. خانه ها بسیار نزدیک به هم ساخته شده و بافتی متراکم و فشرده در روستا ایجاد کرده اند. بادگیرهای کوچک و بزرگ نیز در میان همین بافت سر برآورده و بر شکوه لافت افزوده اند.

این روستا گذرگاه هایی تنگ و باریک دارد و ساختار کوچه ها در آن به گونه ای است که معمولا به بن بست نمی رسند و به محله های دیگر راه پیدا می کنند. همین تنگ بودن کوچه ها و نزدیک بودن خانه های دو سوی آنها به یک دیگر است که باعث شده سایه ساری برای رهگذران فراهم شود تا از تابش آفتاب جنوب در امان باشند.

عنصر شکوهمند لافت، بادگیرهای آن هستند که به صورت دو طرفه یا چهارطرفه بنا شده اند. این بادگیرها کاربردی حیاتی برای مردم روستا دارند؛ اما با این وجود از هنر ایرانی بی بهره نبوده و تزیینات کمی از جمله اشکال اسلیمی (طرح های گیاهان و ساقه های مارپیچ) در آنها مشاهده می شود. این بادگیرها به صورت پرحجم و بزرگ ساخته شده اند تا بتوانند نسیم خنک دریا را به درون خود بکشند و آن را به درون یکی از اتاق های خانه، موسوم به اتاق لوله هدایت کنند.

2- بام لافت | مرز میان دیروز و امروز روستا

یکی از دیدنی ترین قسمت های روستای لافت، محلی موسوم به بام لافت است که در میان دو بافت قدیمی و جدید روستا قرار گرفته است و امکان تماشای چهره دیروز و امروز لافت را برایتان فراهم می کند. در یک سو بادگیرهای قدیمی را می بینید که بر فراز خانه ها خودنمایی می کنند و در فاصله کمی از خلیج فارس قد برافراشته اند. در سوی دیگر بام لافت، چهره ای متفاوت از روستا را می بینید؛ سازه هایی امروزی که به ندرت بادگیر در آنها استفاده شده است و گویی سنت خانه سازی را در لافت دگرگون کرده اند.

3- جنگل های حفاظت شده حرا | میراث جهانی ایران

جنگل های حفاظت شده حرا یکی از شاهکارهای طبیعت در سواحل جنوبی ایران و جزیره قشم به شمار می روند که در سطح جهانی شهرت بسیاری دارند. این جنگل ها میزبان درختان مانگرو هستند که با آب شور و شرایط نامناسب به راحتی کنار می آیند و همین ویژگی سبب شده تا از آنها به عنوان یک گیاه استثنایی یاد شود.

4- قلعه نادری و برج های دیده بانی لافت

در مرکز بندر و نزدیک چاههای تلا و برکه، قلعه ای سنگی به شکل مربع در ابعاد 35 *35 متر با برج و یک بارو و یک دروازه وجود دارد که به دلیل استفاده از مصالح مقاوم همچون سنگهای مرجانی و آهکی و ملات ساروج، بحش هایی از آن هنوز به جا مانده است مردم بندر این قلعه را قلعه نادری می خوانند و آن را به دوره نادرشاه افشار منسوب می کنند. برخی دیگر این قلعه را مربوط به زمان صفویه دانسته و برخی نیز آن را به دلیل شباهت های ساختمانی اش با قلعه پرتغالی قشم آن را قلعه پرتغالی می نامند احتمال آنکه این قلعه به دست اعراب بنی معین جواسم بنا شده باشد نیز وجود دارد دلیل دیگر احداث این بنا محافظت از ناوگان دریایی که در سواحل بسیار امن بتدر لافت توقف داشته اند نیز وجود دارد. این بنا توسط میراث فرهنگی ثبت تاریخی شده است.

5- قلعه پرتغالی ها | بازمانده از تاریخ استعمار

یکی دیگر از دیدنی های روستای لافت، قلعه پرتغالی هاست که در کنار گورستان قدیمی روستا قرار دارد. این قلعه به دستور آلفونسو آلبركرک، دریانورد پرتغالی و در سال 1507 میلادی ساخته شد. این دریانورد، جزایر دهانه خلیج فارس را تصرف كرد و پرتغال از این طریق به مدت 110 سال بر راه بازرگانی دریایی بین هند و اروپا تسلط یافت. در این مدت سازه های زیادی در جنوب ایران ساخته شد که هم اکنون آثار آنها در قسمت های مختلف جزایر خلیج فارس به چشم می خورد.

مقاله‌ی مرتبط:
انجیر معابد loor Tree Qeshm Island

6d5c3b24 a8d8 48de 9e0c f8ecd415a922 300x200 - بندر لافت سرزمین بادگیرهای سر بفلک کشیده laft Village Qeshm

6- چاه های تلا

اقلیم خشک و کم باران جزیره قشم و کمبود منابع آب شیرین در آن، اقامت در این جزیره را تنها از طریق بکارگیری فن آوری های مبتکرانه ممکن نموده است. در سراسر جزیره آثار و ابنیه مربوط به نگهداری آب از زمانهای دور بجای مانده که شامل انواع سدها، برکه ها و چاهها می شود. تعداد زیادی از این آثار قدمت پیش از اسلام داشته و از نظر تکنیک های ساخت و مکان یابی نشان از محاسبات دقیق دارند. چاههای تلا از جمله این آثار هستند. این چاهها در دامنه کوه شهر در جنوب شرقی بافت قدیم بندر لافت، در جوار قلعه تاریخی لافت و در یک گودال سنگی حفر شده اند. به روایت ساکنان بندر تعداد این چاهها در گذشته 366 عدد بوده ( به تعتداد روزهای کبیسه سال ) و مردم هر روز سر یکی از چاهها را باز نموده و از آب آنها استفاده می کرده اند. علت نامگذاری چاهها به روایت مردم، ارزش و اهمیت آب شیرین است که در این چاهها ذخیره می شود و به دلیل کمبود آب ارزش طلا دارد، برخی آن را کنایه از پاکی آبهای این چاهها می دانند. مکان یابی این چاهها به گونه ایست که پس از بارش های رگباری و پراکنده که یکی از منابع تامین آب شیرین مردم جزیره است روان آبهای جاری شده بر دامنه کوه شهر از طریق شبکه شیار ها و جوی ها به سمت گودال سنگی هدایت شده و وارد این چاهها می شوند. عمق این چاهها بین 3 تا 6 متر است که تماما در دل سنگ حفر شده اند و ساکنان بندر لافت احداث این چاهها را به شخصی به نام خواجه کریم نسبت می دهند که حدود 200 سال پیش در این ناحیه دست به اقدام عمرانی زده است. در حاضر اکثر این چاهها از گل و لای پر شده اند و حدود 60 عدد از آنها قابل استفاده هستند. که حدود 30 واحد آنها طی دو سال اخیر مجددا از زیر خاک بیرون آورده شده اند.

7- زیارتگاه های لافت

یکی از جاذبه های لافت وجود زیارتگاه های متعدد در بافت روستا و اطراف آن است. در فاصله کوتاهی از لافت، جزیره کوچکی به نام شیخ اندر آبی وجود دارد که فاقد سکنه است و در موقع مد دریا قسمت‌هایی از آن در زیر آب پنهان می شود. در شمال این جزیره مکانی مقدس قرار دارد که به زیارتگاه شیخ اندرآبی مشهور است و ماهیگیران و دریانوردان احترام زیادی برای آن قایلند.

مقاله‌ی مرتبط:
جزیره هنگام بهشت دریایی جنوب Hengam Island

از دیگر زیارتگاه های موجود در این روستا نیز می توان به زیارتگاه شیخ موسی، زیارتگاه شیخ شمس الدین و زیارتگاه سید حسن منصور اشاره کرد که همگی در کنار قبرستان های روستا قرار دارند.

8- مساجد دیدنی روستا

مسااجد از جمله بناهای شاخص بافت کهن هستند. جهت گیری و آرایش معماری خاص آنها را در داخل بافت تشخصی ویژه میبخشد. سه مسجد قدیمی بافت کهن که سدیدالسلطنته در سفرنامه خود به آنها اشاره نموده، مسجد جامع، مسجد میانی و مسجد تیابی هستند. دو مسجد اول در سالهای اخیر کاملا تخریب و نوسازی گردیده اند و مسجد تیابی با وجود تغییرات تا حد زیادی شکل پیشین خود را حفظ کرده است. این مسجد دارای دو شبستان که دارای جداره باز است. اصالت بیشتری دارد. در حالیکه شبستان دیگر با انجام تعمیرات و تغییرات مختلف به مرور از شکل اصلی خود فاصله گرفته است.

9- برکه سنگی

در سواحل جنوبی ایران و جزیره قشم به آب انبارها یعنی به محل هایی که در آنها آب باران جمع می شود برکه می گویند. برکه ها از بهترین تکنیک های حفظ و نگهداری اب هستند. بیشتر این برکه ها مسقف بوده و سقف گنبدی و سفید رنگ این برکه ها برای جلوگیری از تبخیر و آلودگی آب آنهاست. در بندر لافت و پیرامون آن 34 برکه وجود دارد. مهم ترین و دیدنی ترین برکه لافت برکه سنگی لافت است که در کنار چاههای طلا و قلعه نادری قرار دارد. این برکه با قطر دهانه 12 متر و عمق 10 متر تماما در دل سنگ حفر شده است. قدمت این برکه احتمالا نزدیک به 400 سال است.

10- گورستان های تاریخی لافت

در لافت، گورستان هایی وجود دارد که برخی قبرهای آن مربوط به هزاران سال پیش هستند و قدمت شان به بیش از 1300 سال پیش باز می گردد. یکی از این گورستان ها در اطراف زیارتگاه سیدحسن پسر سیدمنصور قرار دارد و به نام قبرستان دارالمغفره مشهور است. گورستان دیگری نیز در نزدیکی زیارتگاه سید شمس‌الدین قرار دارد که تاریخ قبور موجود در آن قدمت بسیار زیادش را خاطرنشان می کند.

نکته جالب توجه این گورها این است که بر روی بسیاری از آنها کوزه و خمره دیده می شود؛ هیچ قبری را پیدا نمی کنید که اثری از یک نوع ظرف آبخوری از کوزه و خمره گرفته تا پارچ و تنگ و حتی فلاسک آب بر روی آن وجود نداشته باشد. این موضوع به احتمال بسیار به ارزش آب نزد این مردم اشاره دارد و قیمت این مایه حیات را بیان می کند.

گورستان لافت کهنه 300x200 - بندر لافت سرزمین بادگیرهای سر بفلک کشیده laft Village Qeshm

11- اسکله باستانی

قرارگیری این روستا در میان آب های نیلگون خلیج فارس باعث شده تا اسکله های آن نقش مهمی را در تردد مردم و ارسال و دریافت کالاها بازی کنند. در این روستا آثاری از یک اسکله‌ وجود دارد که ساخت آن به دوران مادها، هخامنشیان و ساسانیان برمی گردد و با سنگ های لبه دار ساخته شده است. این اسکله ۱۳۰ متر طول دارد و ضخامت اصلی کف آن به ۷ متر و دیوارهای روی اسکله به ۳ متر می رسد.

مقاله‌ی مرتبط:
جزیره هرمز رنگین کمان خلیج فارس Hormuz Island

jkgj 300x185 - بندر لافت سرزمین بادگیرهای سر بفلک کشیده laft Village Qeshm

12- ساحل زیبای روستا و غروب جادویی آن

یکی از جاذبه های طبیعی این روستای تماشایی در محل تماس بین دریا و خشکی قرار دارد که همه ما آن را به نام ساحل می شناسیم و به خوبی با حس خوب آن آشنایی داریم. قسمت ساحلی لافت با وجود کشتی ها و قایق های کوچک و بزرگ تصویری تازه را در ذهن شما نقش می کند و تماشای زیبایی های آن به فراموش نشدنی ترین قسمت سفرتان به لافت تبدیل می شود.

فرقی نمی کند که کل روز را چگونه در قشم سپری کرده اید؛ شک نکنید که بهترین انتخاب برای گذراندن ساعات پایانی روز، حضور در لافت و تماشای غروب حیرت انگیز آن است. همه بومی های قشم به خوبی از سحر و جادوی این غروب آگاهند و از شما دعوت می کنند تا برای یک بار هم که شده آن را امتحان کنید. هنگام غروب فرصت خوبی است تا هم از بازی رنگ ها در آسمان لذت ببرید و هم با ناخداهای لافت همکلام شوید و اسرار خلیج فارس را از آنها بپرسید.

13- درختان نخل، سایه ای بر سر روستا

درختان سبز گرمسیری و نخل های بلند که تا آسمان قد بر افراشته اند، جلوه ای خاص را به روستا می دهند و آن را به شکل زیبایی می آرایند؛ درختانی که در پناه شان می شود از آفتاب تند جنوب گریخت و خنکای سایه را تجربه کرد. در لافت این درختان را می بینید که در کنار بادگیرها قد علم کرده و ترکیب خاصی را به وجود آورده اند.

14- اکوموزه لافت

در قسمت قدیمی روستای لافت و درست رو به روی بندرگاه، موزه ای وجود دارد که با نام اکوموزه لافت شناخته می شود. در این موزه سعی شده تا زندگی مردم لافت و معماری سنتی خانه آنها به نمایش گذاشته شود؛ به عنوان مثال اتاقی با نام بادگیر در موزه وجود دارد که با رفتن به درون آن با کارکرد بادگیر و هوای مطبوعی که ایجاد می کند آشنا می شوید.

نوع پوشش

از دیگر جاذبه های گردشگری لافت، می توان به لباس های محلی زیبای بومیان آن اشاره کرد. اغلب مردم ، لباس‌های معمولی و برخی از آن‌ها لباس‌های سنتی می‌پوشند؛ مردان دشداشه پوشیده و عمامه‌ی سفید بر سر می‌گذارند و زنان روسری‌های لیو (یا عربی) سر می‌کنند و برقع (عربی شده کلمه فارسی پرده است)، که محلیان به آن برکه می‌گویند بر روی چهره می‌گذارند. همین موضوع نشان می‌دهد این پوشش از ایران به مناطق عرب‌نشین رفته است که به علت گرمای زیاد آن منطقه بوده و برای جلوگیری از آفتاب شدید بر روی پلک‌ها و صورت است.

شغل مردم

اکثر مردم این روستا در زمان‌های قدیم به کار لنج‌سازی مشغول بودند، اما متاسفانه در سال‌های اخیر این صنعت از رونق افتاده است. برخی نیز صاحب لنج هستند و لنج‌های خود را به ملوانان می‌سپارند. صیادی نیز دیگر رونق سابق را ندارد و مردم برای مصارف خود صید می‌کنند.

و در آخر

در این مقاله با بررسی اجمالی تاریخ و تبیین برخی از ویژگی های کالبدی بندر لافت تا حدودی با وضعیت گذشته و کنونی این مجموعه زیستی آشنایی حاصل شد. اما این مطلب تنها بخشی از ویژگی ها و ارزش های این بندر را بازگو می نماید. چنانچه عوامل دیگری چون مختصات فرهنگی، اجتماعی و طبیعی این مجموعه نیز در نظر آورده شود، این بندر را می توان در زمره بندرهای شگفت کشور به شمار آورد. به این دلیل اغراق نخواهد بود اگر این روستا را یکی از میراث های فرهنگی ایران زمین بدانیم که شایسته بررسی های اساسی تر و معرفی در سطوح مختلف دارد. در نظر آوردن این مسئله که هجوم فرهنگ نامانوس و ناسازگار و مقتضیات زندگی نوین مجموع ارزش های موجود در آن را نشانه گرفنه است، بر لزوم توجه به آن تاکید می کند.

راهنمای مسیر قشم به بندر لافت

از دیگر جاذبه های جزیره قشم